Umowy małżeńskie... Intercyza... Z czym przede wszystkim kojarzą się nam te słowa? Brak zaufania? Małżeństwo z rozsądku? Staroświeckie tradycje? A może kojarzą się nam z poważnym podejściem do instytucji małżeństwa i dbałością o przyszłość? Żeby móc odpowiedzieć sobie na takie pytanie trzeba najpierw dokładnie się zastanowić co to w ogóle takiego – intercyza, dla kogo i po co to wymyślono.

W dzisiejszych czasach pary coraz chętniej sięgają po ten środek. Niemniej jednak większość ludzi nie ma dostatecznej wiedzy na ten temat. Dobrym przykładem na to jest fakt, że zdecydowanej większości ludzi przy słowie „intercyza” nasuwa się na myśl rozdzielność majątkowa. A polskie prawo zna kilka rodzajów umów majątkowych małżeńskich.

Najpierw jednak trzeba wyjaśnić na czym polega wspólność ustawowa.

Z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa (oczywiście jeżeli przed ślubem nie była zawarta intercyza). Obejmuje ona przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich tworząc majątek wspólny. Są jednak przedmioty, które nie wchodzą do majątku wspólnego, a do majątku osobistego każdego z małżonków. Należą do ich w szczególności przedmioty nabyte przed zawarciem małżeństwa, nabyte przez dziedziczenie, zapis, darowiznę, przedmioty osobistego użytku.

Intercyza modyfikuje ustrój majątkowy małżeński i może pójść w trzech kierunkach:

1. rozszerzenia;

2. ograniczenia;

3. rozdzielności majątkowej lub rozdzielności majątkowej z wyrównaniem dorobku.

Rozszerzona wspólność majątkowa - swoboda jej kształtowania jest nieograniczona. Chociaż istnieją pewne wyjątki – nie można rozszerzyć wspólności m.in. na przedmioty które przypadną małżonkowi z tytułu dziedziczenia bądź zapisu.

Ustrój taki służy przede wszystkim zwiększeniu możliwości inwestycyjnych małżonków, ale także umacnia więzi pomiędzy małżonkami, pod warunkiem, że potrafią zgodnie zarządzać swoim majątkiem.

Ograniczona wspólność majątkowa - ustrój ten polega na umownym wyłączeniu z majątku wspólnego pewnych przedmiotów majątkowych, które stanowią jego składniki, przy zachowaniu jednak pewnej wspólnoty majątku.

Podstawową funkcją takiego ustroju jest zwiększenie możliwości ekonomicznych każdego małżonka z osobna.

Rozdzielność majątkowa powoduje, iż nie ma majątku wspólnego, są tylko majątki osobiste każdego małżonka. Taki ustrój stanowi gwarancję co do zupełnej swobody korzystania ze swojego majątku.

Rozwiązanie takie może być odpowiednie dla osób prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą, która nacechowana jest dużym ryzykiem. Niektórzy twierdzą, że podpisanie takiej umowy stwarza większe szanse, że małżeństwo będzie zawarte z miłości w przypadku kiedy jeden z małżonków posiada znacznie większy majątek.

Rozdzielność majątkowa z wyrównaniem dorobku będzie najlepszym rozwiązaniem dla wszystkich, którzy chcą cieszyć się swobodą nieskrępowanego dysponowania własnym majątkiem, a zarazem mają na względzie sytuację współmałżonka, który np. wychowuje dzieci. W razie ustania małżeństwa małżonek, którego dorobek jest mniejszy, może żądać wyrównania przez zapłatę lub przeniesienie praw o wartości odpowiadającej różnicy dorobków.

Jak można zauważyć instytucja intercyzy ma na celu ułatwić małżonkom, w zależności od okoliczności w których się znajdują, uregulowanie własnych stosunków majątkowych w najbardziej odpowiedni sposób dla siebie. Intercyza jest dobrym i korzystnym posunięciem, w przypadku gdy narzeczeni bądź małżonkowie dobrowolnie godzą się na nią. W sytuacji kiedy występują wątpliwości czy on lub ona kocha mnie prawdziwie, darzy mnie zaufaniem i szacunkiem, czy w przypadku obaw przed utratą majątku - intercyza nie wydaje się być właściwym rozwiązaniem, w przyszłości to może przynieść więcej szkody niż pożytku dla związku.

Kilka ważnych informacji.

Trzeba pamiętać, iż umowę majątkową małżeńską można zawrzeć, a także zmienić w każdej chwili, więc nie tylko przed ślubem. W przypadku kiedy intercyza została zawarta, ale ślub się nie odbył, umowa ta nie będzie obowiązywała. Także taką umowę można w dowolnej chwili rozwiązać. Z chwilą rozwiązania intercyzy między małżonkami powstaje ustrój wspólności ustawowej. Jeżeli małżonkowie zdecydują się na zawarcie umowy o rozdzielności majątkowej w trakcie małżeństwa, umowa to obowiązuje od chwili jej zawarcia. Małżonkowie posiadać więc będą nadal wspólny majątek powstały przed zawarciem intercyzy. Nie ma jednak przeszkód, aby majątek ten został podzielony na mocy umowy ziesienia współwłasności.

Dla swojej ważności umowa małżeńska majątkowa wymaga formy aktu notarialnego, którego koszt sporządzenia wynosi 400 zł (taksa notarialna). Do tego należy doliczyć podatek od czynności cywilnoprawnych - 38 zł oraz podatek VAT od taksy - 88 zł (o ile taksa wynosiła 400 zł). Może się zdarzyć, że wysokość opłaty notarialnej będzie inna, jeżeli wraz z umową będą dokonane również inne czynności (np. wydanie odpisów, podział istniejącego majątku wspólnego, itd.). Każdy notariusz może też obniżyć wskazaną wyżej stawkę (400 zł), gdyż jest to stawka maksymalna, przewidziana rozporządzeniem o taksie notarialnej.

Przed podpisaniem intercyzy najlepiej jednak skonsultować się z prawnikiem zajmującym się prawem rodzinnym. Pozwoli to uniknąć nieporozumień i umożliwi wybór najlepszego rozwiązania.